DeFi (Decentralized Finance) yani ‘Merkezi Olmayan Finans’ Nedir?

DeFi veya ‘Merkezi Olmayan Finans’, Kripto para birimi sektöründe büyük ilgi çeken ve son dönemin çok konuşulan konularından.

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) kelimelerinin kısaltmalarının birleşiminden meydana gelen DeFi, herhangi bir merkeze ya da otoriteye ihtiyaç duymayan finansal yapıya denir.

Bitcoin ve Ethereum gibi belli bir merkezi olmayan ve karar verici otoritelerin olmadığı sistemler DeFi için ideal örneklerdir.

Fakat finansal araçlar sadece para gönderme ve alma ile sınırlı olmadığı için DeFi denildiğinde daha gelişmiş finansal işlevleri akla getirmek daha doğru olacaktır. Bunlar arasında;

  • Kredi alma,
  • Kredi verme,
  • Merkeziyetsiz borsa,
  • Sigorta,
  • Alışveriş,
  • Pazaryeri vb. gibi sayabiliriz

Bu yazımızda DeFi hakkında merak edilenleri  ele aldık.

DeFi yapılarında bir şekilde kullanıcılarına güven verici unsurlar olmalıdır. Her ne kadar merkeziyetsiz bir yapı ilgi çekici gelse de bu durumun kötü amaçlar için de kullanılabileceği unutulmamalıdır.

Bitcoin DeFi yapısı bozulmaz ve değiştirilemez bir matematik formülü ile sağlama alınmıştır.

DeFi sistemlerinin tamamında bir neden – sonuç ilişkisi olmalıdır. Yapılabilecek işlemler bellidir ve hangi şartlarda hangi işlemlerin yapılacağı nettir. Bu nedenle DeFi sistemlerinde Akıllı sözleşmeler, merkezsiz uygulamalar ve konsensüs protokolleri önemli yer tutar.

DeFi akıllı sözleşmeler için kullanılan tüm takas edilebilir token’ların değerinde (piyasa değeri) büyük bir artışa neden oldu. Şu an çok sayıda token, bir yılda üç veya dört kattan daha fazla değer kazandı.

DeFi Nedir?

DeFi, kısaca Blockchain üzerinde çalışan finansal uygulamalar ekosistemidir diyebiliriz. Temelde blockchain ağları üzerine inşa edilmiş olan DeFi, paranın dijitalleşmesi adına önemli çok önemli bir zemin oluşturmaktadır.

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) veya Açık Finans akımı bu sözü tam olarak bir adım ileri götürmeyi hedefler. Yani, bugün kullandığınız tüm geleneksel finansal hizmetlere (mevduat, krediler, ticaret, sigorta ve çok daha fazlası) dünya çapında akıllı telefon ve internet bağlantısı olan herkes tarafından erişilebilen küresel ve açık bir altyapı olduğunu düşünün.

Çoğu kişinin yakından takip ettiği Bitcoin gibi kripto paralar, bilindiği üzere kendi ağları üzerine inşa edilmiştir. Bu ağlar da, merkezden ya da herhangi bir kurum tarafından kontrol edilmez, dolayısıyla DeFi yapılarına örnek olarak gösterilebilir.

Akıllı sözleşmeler, konsensüs protokolleri ve merkezi bulunmayan uygulamalar (Decentralized Application – DApp), merkeziyetsiz finans yapılarının önemli yapı taşlarıdır.

Geleneksel finans yapılarında, sistem Merkez Bankaları tarafından kontrol edilen para birimleri üzerine inşa edilir. Paramızı kullanmak adına bankalara ve finansal aracı kurumlara ihtiyaç duyarız. Kontrolün bizde olmamasının yanı sıra bir de hizmet için ekstra para ödemek durumunda kalırız.

İşte, geleneksel finans yapısının bu negatif yönlerinin hiçbiri DeFi dünyasında yer almıyor. Blockchain teknolojisi sayesinde tüm işlemler şeffaf, güvenli ve takip edilebilir hale geliyor. Paramızda ekonomi kontrolü de bizim elimizde oluyor.


Bunların yanında DeFi’ın kullanılabileceği pek çok alan var. Sınır ötesi para transferi, kredi çözümleri ya da tokenlaştırma gibi.

DeFi tam anlamıyla geleneksel piyasanın değiştirilmesi için kurulmuş bir sistem. Yani siz DeFi protokolleri aracılığıyla aynı bankalarda olduğu gibi mevduat getirisi elde edebilir veya kredi çekebilirsiniz. Çektiğiniz kredi ile başka bir yere para yatırabilir ve hatta bu paradan faiz bile elde edebilirsiniz.

DeFi Token’ları

Şu an hâlâ piyasaya sürülmeye devam eden pek çok DeFi projesi ve bu projelerinin sahip olduğu ağ için oluşturduğu Coin’leri var. 

Örnek vermek gerekirse Yearn.finance‘ın yönetim token’ı YFI’ı eminiz ki çoğunuz bilir. Yearn Finance’ın kendi yaratıcısının, finansal değeri olmaması amaçlanarak oluşturulan YFI token’ı şu anda 20.000 dolar civarında işlem görüyor. İşte esas “çılgınlık” olarak bahsedilen kısım burası. Sıfır değer biçilen coin’in ulaştığı devasa değer.
Bu çılgınlığın ortasında borsalar da kenarda beklemedi ve pek çok coin’i listelemeye başladı. Bunlarda fiyatta katalizör etkisi yarattı.

Son olarak CoinMarketCap verilerine göre piyasa değeri açısından en iyi DeFi token’larının listesini aşağıda görebilirsiniz;
• Chainlink
• Wrapped Bitcoin
• DAI
• Aave
• Yearn.finance
• Maker
• Synthetix Network Token
• Uma
• Uniswap
• Compound

DeFi Hangi Amaçla Ortaya Çıktı?

DeFi, kripto para birimlerinin özgürlük amacıyla ortaya çıkmalarının ardından daha demokratik bir finans sisteminin inşası için başlatılmıştır.

DeFi sistemlerinin bir diğer en önemli amacı geleneksel finans sistemlerine erişimi olmayan insanların finans işlerini yapabilmelerini sağlamak.

Dünya üzerinde yaklaşık 1,7 milyar insan geleneksel finans sistemine yani bankacılık işlemlerine erişememektedir. Mevcut finans sisteminin erişemediği bu insanlara DeFi sistemleri erişmeyi amaçlamaktadır.
Banka sistemlerine erişimin de fiziksel engeller olsa da genelde insanların merkezi olan bankalara karşı olan güvensizliği önemli yer almaktadır.

DeFi Farkı Nedir?

DeFi bankaya güveni olamayan kişilerin bankacılık işlemlerini bir otorite tarafından değil de sistemin oluşturduğu bir algoritma üzerinden gerçekleştirilebilmesini sağlamaktadır.

DeFi ağlarına bağlı milyonlarca cihaz ile belli bir formül üzerinden yapılabilmesini sağlar. Bu nedenle DeFi sistemlerinde bir merkezin müdahalesi imkansızdır. Sistemi kullananlar aynı zamanda sistemin çalışabilmesini sağlamaktadırlar.


Genel olarak DeFi sistemlerinin avantajları yönleri şunlardır:
• Merkeziyetsiz borsaların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
• Paraya dayalı bankacılık sistemlerinin herkesçe kullanılmasını sağlamıştır.
• Kullanıcılar arası borç alma ve borç verme işlemlerinin yapılabilmesi sağlamıştır.
• Piyasaya yeni bir kripto para biriminin sunulmasını ve projeler için fon toplayabilmeyi sağlamıştır.
• Yeni kullanılabilir finans gereçlerinin DeFi ile kullanıma sunulabilmesini sağlamıştır.

DeFi Sistemlerinin Avantajı Nedir?

Dünyada yaşanan 2008 krizi sonrası birçok kişi banka ve devlet merkez bankalarına karşı bir güvensizlik duymuştur. Bir merkezin tüm finans enstrümanlarında kurduğu hakimiyet para politikalarına ve her an bankaların dahi zarar edebileceği bir sistem çok eleştirilmiştir.

Hükümetlerin sınırsız para basabilmeleri, değerlemeleri değiştirebilmeleri, insanların belli bir formül üzerinden kimsenin müdahale edemeyeceği sistemlere olan ilgisini de artırdı. Bitcoin bu alanda ortaya çıkan en önemli varlık oldu. Merkezi olmayan, binlerce kişinin dahil olması ile hem kullanan, hem yöneten olabilecekleri bir DeFi yapılanmasıydı.

Merkezi otorite ihtiyacı duyulmayan blockchain ile, finans alanı daha özgür olmaya başladı. Kullanıcılar kendi varlıklarını muhafaza edebiliyor ve aracı olmadan bir başkasına, gizlilik ilkesi ile gönderebiliyorlar.

DeFi Kullanım Alanları Nelerdir?

DeFi, geleneksel finans sistemlerinden daha iyi bir sistem sunacağını iddia etmektedir. Bu nedenle geleneksel finans sistemlerinden avantajlı olan kullanım alanları bulunmaktadır.

Bunlar genel hatları ile:
• Dünyanın her yerine çok ucuz, hızlı ve güvenli para transferi yapabilmek.
• Kurulan borçlanma sistemleri ile kullanıcılar hem borç alabiliyor hem de borç verebiliyorlar.
• Sahip olunan bir bir varlığı tokenlaştırabilme. Böylece o varlığa hem bir değer vermiş hem de transfer edilebilmesini sağlanmaktadır.

DeFi’nin Dezavantajları Nedir?

DeFi birçok yönüyle geleneksel finans anlayışını kökten değiştirecektir. Bu değişimin henüz başında olunması bu sistemin bazı alanlarında hala açık yerlerin olmasına neden olmaktadır.

DeFi sistemlerinin şu an eksik olabilecek iki yönü bulunmaktadır. Dünyanın tamamında kullanılabilir olmayı amaçlasa da şu an için DeFi kullanan kişi sayısı çok azdır.

İkinci bir sorun olarak da, bu denli çok işlemin bir şekilde veri olarak muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu verilerin muhafazası için yeterli bir altyapısı bulunmamaktadır.

Merkezi yapıların sorunları

DeFi aslında yeni bir kavram değil, bu tanım günümüzdeki geleneksel finans yapılarını yıllarca analiz eden kişiler ve kurumlar tarafından geleneksel sistemlerde bulunan problemlerin tespit edilmesi ve akabinde çözüme yönelik adımlar atılması amacıyla ortaya çıktı.

• Merkezi yapıların “Hata Toleransı” düşük. (Merkeziyetsizlik için İhtiyaç)
• Ulusal ve Uluslararası Alternatif Finansal Enstrümanlara erişim bariyerleri yüksek (Teknoloji & Kişisel Finans için İhtiyaç)
• Aracı ve Üçüncü parti kurumların finansal varlıklarımız üzerinde sonsuz kontrolü riskli (Finansal Özgürlük için İhtiyaç)

2016-2017’den beri DeFi ürünleri merkezi otoritelerin dışında ve kurumsal yönetim sistemleri olmadan halka açık bir şekilde ekonomik ve finansal araçları erişime sunmaktadır. 

Bir uygulamanın “DeFi” sayılabilmesi için gerekenler

DeFi herhangi bir kripto para veya değeri temsil etmemektedir. DeFi aynı “Açık Bankacılık” veya “Açık Kaynaklı Kod” gibi bir akımı temsil etmektedir.

Merkezi blokzincirleri üzerine kurulu projeler veya platformlar DeFi uygulaması olarak kendilerini pazarlayabilirler. DeFi üzerinde sunulan faiz kazanma veya borç alma gibi finansal enstrümanlara erişim sağlayabilirler. Ancak bu hizmetleri sunuyor olmaları kesinlikle DeFi alanına ait olduklarına dair veya güvenli olduklarına dair bir garanti taşımaz.

Merkezi Finans = CeFi (Celcius, Nexo, Blockfi)

Bir uygulamanın “DeFi” sayılabilmesi için ideal olarak aşağıdaki çoğu veya tüm sorulara “evet” cevabını verebilmelisinizdir:
1. Uygulama, geleneksel piyasalarda da görebileceğiniz üzere, finansal bir hizmet sunmaktadır mı? (Takas, faiz, borç, fon, vs.)
2. Uygulamaya bağlanmak için velayetsiz bir cüzdana ihtiyacım var mı? (Metamask, Argent, Trust, vs.)
3. Bu cüzdanı kullanarak fonlarımın kontrolü %100 bende mi? (Kişisel Finans)
4. Uygulamaya bağlanırken sadece akıllı kontratlar üzerinden işlem yaparak herhangi bir aracı insan/kurum ile temastan kaçınıyor muyum?
5. KYC (Müşterini Tanı) prosedürlerini yapmak zorunda kalmadan uygulamayı kullanabilir miyim?
6. Kullanım için bölgesel bir sınırlama yok di mi?
7. Katılmak için herhangi bir minimum yok di mi?

Dapp ve merkezi uygulamalar arasındaki fark

“Akıllı sözleşmeler”, blockchain üzerinde çalışan ve belirli koşullar karşılandığında otomatik olarak yürütülebilen programlardır.

Merkeziyetsiz Finans dünyasında bu akıllı sözleşmeler, geliştiricilerin yalnızca kripto para birimini göndermekten ve satın almaktan çok daha gelişmiş işlevsellik geliştirmelerini sağlar. Bu programlar artık merkezi olmayan uygulamalar, yani dApps olarak adlandırdığımız programlardır.

DApp’lerin merkezi uygulamalardan en büyük farkları:
1. Fonlarınızın her zaman sizin kontrolünüzde olması ve herhangi bir uygulamaya yatırım yapmak için sizden velayetsiz cüzdan aracılığı ile izin istemesi
2. Uygulamanın (platform/protokol) tamamiyle merkeziyetsiz bir blokzinciri üzerinde çalışıyor olması, yani herhangi bir merkezi kuruluş tarafından kontrol edilmemesi. Geleneksel finansta yönetici olarak adlandırdığımız yönetimsel görevleri bu örnekte akıllı kontratlara, yani koda, devredilir.
3. Yapılan tüm işlemler finalize edilir, yani kimse tarafından değiştirilemez, ve herkes tarafından şeffafça takip edilebilir.

Decentralised App (dApp), yani DeFi dünyasında olan uygulamalar biz kullanıcılara tamamiyle bizim kontrolümüzde olan ve herhangi bir aracı kuruma ihtiyaç duymadan finansal enstrümanlara (faiz kazanma, borç verme, sigorta) yatırım yapmamıza olanak sağlarlar.

Bu ekosistem alışık olduğumuz bankalar üzerine kurulu finans sisteminin insan hataları ve yozlaşmaya açık olmasından dolayı geliştirilmiştir. Finans dünyasına aracıların ve merkezi sistem risklerinin ortadan kaldırılmasının yanı sıra masrafların büyük oranda azaltılması gibi avantajlar sağlayan DeFi’in öne çıkan ve en popüler kullanım sebebidir.

 

New Bilişim Teknolojileri olarak Blokchain / Blokzincir ile ilgili projelerinizde, deneyimlerimizle yanınızdayız. Kurumunuz ile siz de bu dijital dünyada yer almak isterseniz bize ulaşın. New Bilişim Teknolojileri olarak   0 212 854 00 54 numaralı telefonumuzdan veya internet sitemizden bizlere 7/24 ulaşabilirsiniz.

New Bilişim Teknolojileri olarak bizler de Coronavirus için sorumluluklarımızı yerine getiriyor ve Maske takıp sosyal mesafeye dikkat ediyoruz. Lütfen sizlerde kendinizin ve Dünyamızın  sağlığı için üzerinize düşeni yapın.

 

Open chat
1
Size nasıl yardımcı olabiliriz ?